‘Hoogbegaafd ongeduld’ en de effecten daarvan op je communicatie
Gepubliceerd door Marina van Walsum - 18 juni 2010
Het wil wel eens voorkomen, dat je weet hoe een ander zijn zin zal afmaken en dat je hem daarom niet laat uitspreken… met als gevolg een geïrriteerde gesprekspartner. Enerzijds weet je dat je het snelste tot een conclusie komt als je de overbodige stappen overslaat, anderzijds vind je het toch jammer dat je als mens irritatie oproept door je snelheid van denken.
Eigenlijk doe je niets anders dan uitdrukking geven aan wie je bent: ‘een snelle en slimme denker’. Je hebt immers het verhaal van je gesprekspartner al geanalyseerd op zwakke punten, op sterke punten, vanuit verschillende perspectieven, en nu laat je je verbeelding los op alle mogelijke ontwikkelingen van deze conversatie, uitgaande van al het bovenstaande. Dan kies je razendsnel en op logische wijze het meest aannemelijke einde van het verhaal van de ander en reageer je er alvast op. Of beter gezegd: je reageert op je anticipatie.
Ongeacht of je anticipatie meestal correct is of niet, als dit gedrag een gewoonte wordt, kan het schadelijk zijn voor je communicatie. Op het persoonlijke vlak krijgt de ander niet voldoende ruimte aangereikt. Mensen ervaren dat in het algemeen als een gebrek aan erkenning voor wat ze te melden hebben, en dus: voor wie ze zijn. Maar het kan ook erger, afhankelijk van de eigen geschiedenis en persoonlijkheid. Zo is het niet ondenkbaar dat sommigen zich daardoor ter plekke minder intelligent gaan voelen – en daar moeten we als Xi-ers (extra-intelligente volwassenen) extra mee oppassen. Het kan ook dat iemand zich aangevallen voelt, wanneer het afmaken van de zin ervaren wordt als een beroving van het eigen recht om te spreken.
Het is belangrijk om ook even stil te staan bij de nuances in perceptie van een ongeduldige hoogbegaafde die samenhangen met zijn/haar positie in een bepaalde werkomgeving. Ik kan me voorstellen dat je, wanneer je je als leidinggevende ongeduldig opstelt, in andermans perceptie geplaatst wordt in het spectrum adjectieven: ongeduldig, veeleisend, autoritair, dominant, geen ‘mensenmens’. Waarschijnlijk kun je dan, al naar gelang je persoonlijkheid, best je functie vervullen, al dan niet optimaal. Wanneer jij echter als werknemer degene bent die zinnen niet laat afmaken… dan pleeg je waarschijnlijk een aanslag op de hiërarchische structuur. Wat dan meer of minder ernstige gevolgen zal hebben, afhankelijk van wie je voor je hebt; in het ergste geval word je door de autoriteit in kwestie als bedreigend ervaren.
Moet je dan zwijgen? Nee. Zwijgen komt voort uit een zelf opgelegd verbod, uit censuur, mogelijk ingegeven door angst voor de effecten. Dat geeft altijd een negatief gevoel over onszelf. Wat ik wel een oplossing vind, is gebaseerd op een van de meest effectieve technieken die ik tijdens een mediationtraining heb geleerd. Het uitgangspunt is dat je eenzelfde gebeurtenis of handeling zo kunt inkaderen, dat het gevoelsmatig een andere betekenis krijgt. ‘Herstructurering’ wordt die techniek genoemd. Persoonlijk geloof ik zeer sterk dat op het gebied van hoogbegaafdheid veel door de hoogbegaafden zelf in een ander licht gezien zou moeten worden.
Eigenlijk kan bijna alles wat negatief is, positief benaderd worden: zowel in de manier van denken, als in gedrag. Wat je dan in dit specifieke geval kunt doen, is er simpelweg voor kiezen een ander te laten uitspreken, maar dan wel vanuit een actieve houding, wat inhoudt: openheid, beslissing, zelfontplooiing, groei, zelfbevestiging… en zeker geen censuur, straf of ontkenning.
Mocht dit te moeilijk zijn, houd jezelf dan de prettige gevolgen voor van het jezelf toch aanleren van deze vaardigheid. Je kunt het vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Zakelijk: je bereikt consensus, of in ieder geval gelijkwaardigheid in inbreng, daar waar het belangrijk is. Menselijk: als je je genereus opstelt, door mensen te laten uitspreken
- draag je positief bij aan hun zelfbeeld, waardoor ze je sympathieker gaan vinden;
- leer je ze beter kennen, waardoor de mate van nabijheid kan toenemen;
- en ten slotte het belangrijkste: verbreed je je perspectief op mensen en hun emoties.
Tips
- Verander je mindset m.b.t. het ‘zwijgen’: geen verbod, maar een keuze.
- Ongeduld verandert in geduld, acceptatie en openheid als je het thema ‘snelheid’ niet meer de hoofdrol laat spelen tijdens je interactie. Je kunt dit thema vervangen door bijvoorbeeld zakelijkheid, generositeit, leergierigheid of nieuwsgierigheid, en die als doel hanteren.
- Tot slot: focus scherp op de voordelen als je je wel geduldig opstelt.
